Eğitim Öğretim Bilgi Sistemi

Ders Bilgileri


TDE229 - Orhon Türkçesi

Rapor Tarihi: 04.04.2026 13:52

Ders Bilgileri
Ders Adı Kodu Dili Türü Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS
Orhon Türkçesi TDE229 Türkçe Zorunlu 3. Yarıyıl 2 + 0 2,0 3,0
Ön Koşul Dersleri
Dersin Seviyesi Lisans
Dersin Verilişi Yüz yüze
Dersin Koordinatörü Doç. Dr. Aybüke Betül DOĞAN
Dersi Veren(ler)
Dersin Amacı Türkçenin başlangıcı sayılan Orhon Türkçesi dönemini tanımak
Dersin İçeriği -Türk dilinin Köktürklere kadarki durumu, Köktürk Dönemi ve Orhon Yazıtları. -Orhon Türkçesinin kaynağı, teşekkülü, yazı, imla sistemi ve söz varlığı. -Orhon Türkçesinin ses tablosu, ses yapısı, ses uyumu ve ses bilgisi özellikleri. -Orhon Türkçesi yazılı belgelerinin okunması; ses, ekleşme ve kelime bilgisi bakımından incelenmesi.
Ders Öğrenme Kazanımları
# Öğrenme Kazanımı
1 - Yazılı Türkçenin ilk dönemi olan bu dönemi bilir.
2 - Orhon alfabesini öğrenir.
3 - Orhon yazıtlarını okuyabilir.
4 - Runik harfli tüm yazıtları tanır.
Ders Planı (Haftalık Konular)
Hafta Konular/Uygulamalar Yöntem
1. Hafta Türk dilinin, Köktürklere kadarki durumu ve Köktürkler Dönemi Anlatım
2. Hafta Orhon Yazıtları Anlatım
3. Hafta Orhon Türkçesinin kaynağı ve teşekkülü, yazı ve imla sistemi Anlatım
4. Hafta Orhon Türkçesinin ses tablosu Anlatım
5. Hafta Orhon Türkçesinin ses yapısı, ses uyumu Anlatım
6. Hafta Orhon Türkçesinin söz varlığı Anlatım
7. Hafta Orhon Türkçesinin ses bilgisi Anlatım
8. Hafta Orhon Türkçesinin ses bilgisi Anlatım
9. Hafta Orhon Türkçesinin yazılı belgelerinin okunması, ses, ekleşme ve kelime bilgisi bakımından incelenmesi Anlatım
10. Hafta Orhon Türkçesinin yazılı belgelerinin okunması, ses, ekleşme ve kelime bilgisi bakımından incelenmesi Sunum (Hazırlık), Anlatım
11. Hafta Orhon Türkçesinin yazılı belgelerinin okunması, ses, ekleşme ve kelime bilgisi bakımından incelenmesi Sunum (Hazırlık), Anlatım
12. Hafta Orhon Türkçesinin yazılı belgelerinin okunması, ses, ekleşme ve kelime bilgisi bakımından incelenmesi Sunum (Hazırlık), Anlatım
13. Hafta Orhon Türkçesinin yazılı belgelerinin okunması, ses, ekleşme ve kelime bilgisi bakımından incelenmesi Sunum (Hazırlık), Anlatım
14. Hafta Orhon Türkçesinin yazılı belgelerinin okunması, ses, ekleşme ve kelime bilgisi bakımından incelenmesi Sunum (Hazırlık), Anlatım
*Ara sınav ve final sınav tarihleri 14 haftalık ders işleyiş planında belirtilmemiştir. Ara sınav ve final sınav tarihleri Üniversitemiz Senatosu kararı ile akademik takvimde belirtilen tarihlerde yapılmaktadır.
Ders - Program Yeterlilikleri İlişkileri
No Program Yeterlilikleri Katkı Düzeyi
1 2 3 4 5
1 Türk dilini yapı ve şekil bilgisi bakımından inceleyerek doğru ve anlaşılır bir şekilde kullanma becerisine ulaşır. ✔
2 Türk dili ve edebiyatının metinlerini başlangıcından günümüze kadar edebî ve filolojik açıdan değerlendirir. ✔
2 Türk dili ve edebiyatının metinlerini başlangıcından günümüze kadar edebî ve filolojik açıdan değerlendirir. ✔
3 Tarihî ve modern metinlerin yorumlanabilmesi için gerekli olan teorik ve pratik altyapıya sahip olur. ✔
4 Bir metnin nasıl çözümleneceği konusunda düşünme, eleştirme ve fikir yürütme yeteneğini geliştirir. ✔
5 Türk dili ve edebiyatı alanında akademik düzeyde bireysel ve takım olarak araştırma yapabilmenin temel bilgi ve becerilerini kazanır. ✔
6 Bilişim teknolojilerini kullanarak Türk dili ve edebiyatı alanında bilgi oluşturma, düzenleme, saklama, sunma ve paylaşma becerilerine sahip olur. ✔
7 Tarihî ve çağdaş Türk lehçelerinin alfabelerini bilir ve bu alfabelerle yazılmış metinleri Türkiye Türkçesine aktararak filolojik incelemeler yapar. ✔
Dersin Öğrenme Kazanımlarının Program Yeterlilikleri İle İlişkisi
Program Yeterlilik DK1 DK2 DK3 DK4
PY1 5 5 5 5
PY2 2 2 2 2
PY3 3 3 3 3
PY4 5 5 5 5
PY5 4 4 4 4
PY6 2 2 2 2
PY7 4 4 4 4
Kaynaklar
Ders Kitabı veya Notu Ders Kitabı veya Ders Notu bulunmamaktadır.
Diğer Kaynaklar
  • DEMİRCİ, Ümit Özgür (2016). Köktürkçe Ders Kitabı. Kocaeli: Umuttepe Yayınları.
  • ÖLMEZ, Mehmet (2019). Köktürkçe ve Eski Uygurca Ders Kitabı. İstanbul: Kesit Yayınları.
  • AYDIN, Erhan (2012). Orhon Yazıtları. Konya: Kömen Yayınları.
  • ALYILMAZ, Cengiz (1994). Orhun Yazıtlarının Söz Dizimi, Erzurum.
  • ERGİN, Muharrem (2000). Orhun Abideleri, İstanbul.
  • GABAIN, A. Von (1988). Eski Türkçenin Grameri, Ankara.
  • HACIEMİNOĞLU, Necmettin (1992); Türk Dilinde Yapı Bakımından Fiiller, Ankara.
  • ORKUN, Hüseyin Namık (1994); Eski Türk Yazıtları, Ankara.
  • TEKİN, Talat (1988); Orhon Yazıtları, Ankara.
  • TUNA, Osman Nedim (1957). Bazı İmla Gelenekleri, Bunların Metin İncelemelerindeki Önemi ve Orhon Yazıtlarında Birkaç Açıklama, TDAY Belleten, Ankara.
  • TUNA, Osman Nedim (1960). Köktürk Yazılı Belgelerinde ve Uygurcada Uzun Vokaller, TDAY Belleten, Ankara, s. 131-148.
  • TURAN, Zikri (2004); Türk Kelimesinin Aslı, 5. Uluslararası Türk Dili Kurultayı, Ankara, s.2953-2972.
  • TURAN, Zikri (2012); Eski Türkçe Döneminde Bir Morfofonetik Karşıtlık Sorunu, TEKE Dergisi 1.
  • ERCİLASUN, Ahmet Bican (2005). Türk Dili Tarihi, Akçağ Yay., Ankara.
AKTS / İş Yükü Tablosu
AKTS / İş Yükü Tablosu Sayısı Süresi (Saat) Toplam İş Yükü (Saat)
Ders İçi
Ders Saati (14 Hafta) 14 2 28
Ders Dışı
Ödev 2 8 16
Ön Hazırlık, Pekiştirme Çalışmaları 1 10 10
Araştırma 1 10 10
Diğer Faaliyetler 1 10,5 10,5
Sınavlar
Ara Sınav 1 1 1
Final 1 1 1
Toplam İş Yükü 76,5
*AKTS = (Toplam İş Yükü) / 25,5 Dersin AKTS Kredisi 3,0
Düzce Üniversitesi , Bilgi İşlem Daire Başkanlığı ©2020 - 2026