Rapor Tarihi: 04.04.2026 16:50
| Ders Adı | Kodu | Dili | Türü | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Türkiye Türkçesi Grameri I | TDE129 | Türkçe | Zorunlu | 1. Yarıyıl | 2 + 0 | 2,0 | 3,0 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Verilişi | yüzyüze |
| Dersin Koordinatörü | Doç. Dr. MEHMET HAZAR |
| Dersi Veren(ler) | Doç. Dr. MEHMET HAZAR (Güz) |
| Dersin Amacı | Dilin genel özelliklerini kavratmak. Türkiye Türkçesinin tarihsel gelişimini öğretmek. Türkiye Türkçesinin ses bilgisi özelliklerini öğretmek. |
| Dersin İçeriği | Bu ders, dilin tanımı, türleri ve dünya dillerinin sınıflandırılmasıyla başlayan; dil bilgisi ve dil bilimi arasındaki farkları ortaya koyan temel bir filoloji girişidir. Eğitimin merkezinde, dilin yazıya aktarılma süreçleri (transkripsiyon, transliterasyon) ve Türkçenin ses bilgisi (fonetik) yer almaktadır. Özellikle ünlü ve ünsüz harflerin oluşumu, sınıflandırılması, ses uyumları ve Türkçede sıkça karşılaşılan ses olayları (düşme, türeme, benzeşme vb.) hem teorik hem de uygulamalı olarak ele alınmaktadır. |
| # | Öğrenme Kazanımı |
| 1 | Türk dilini yapı ve şekil bilgisi bakımından inceleyerek doğru ve anlaşılır bir şekilde kullanma becerisine ulaşır. |
| 2 | Türk dili ve edebiyatının metinlerini başlangıcından günümüze kadar edebî ve filolojik açıdan değerlendirir. |
| 3 | Tarihî ve modern metinlerin yorumlanabilmesi için gerekli olan teorik ve pratik altyapıya sahip olur. |
| 4 | Bir metnin nasıl çözümleneceği konusunda düşünme, eleştirme ve fikir yürütme yeteneğini geliştirir. |
| 5 | Türk dili ve edebiyatı alanında akademik düzeyde bireysel ve takım olarak araştırma yapabilmenin temel bilgi ve becerilerini kazanır. |
| 6 | Bilişim teknolojilerini kullanarak Türk dili ve edebiyatı alanında bilgi oluşturma, düzenleme, saklama, sunma ve paylaşma becerilerine sahip olur. |
| 7 | Tarihî ve çağdaş Türk lehçelerinin alfabelerini bilir ve bu alfabelerle yazılmış metinleri Türkiye Türkçesine aktararak filolojik incelemeler yapar. |
| 8 | Bilimsel ahlâk ve sorumluluk bilinci kazanır ve eleştirel düşüncelerini yapıcı bir biçimde açıklama güvenini kazanır. |
| 9 | Türk dili ve edebiyatı alanında edindiği bilgi ve becerileri, sosyal bilimlerin diğer alanlarıyla ortak yürütülen çalışmalarda kullanır. |
| Hafta | Konular/Uygulamalar | Yöntem |
|---|---|---|
| 1. Hafta | Dilin tanımı, dil türleri. Dil bilgisi ve dil bilimi. | Sunum (Hazırlık), Anlatım |
| 2. Hafta | Dünyadaki diller ve bu dillerin tasnifi. | Sunum (Hazırlık), Anlatım |
| 3. Hafta | Dilin yazıya geçirilmesi: Ses, harf, alfabe, imla kavramları çeviri yazı alfabesi, transkripsiyon ve transliterasyon, uluslararası fonetik alfabe. | Araştırma, Sunum (Hazırlık), Anlatım |
| 4. Hafta | Ünlüler, ünlülerin oluşumunda rol oynayan organlar ve ünlülerin sınıflandırılması. Ünlülerin ayırt edici özellikleri, uzun ünlüler | Anlatım |
| 5. Hafta | Ünsüzler, ünsüzlerin türleri, nitelikleri ve sınıflandırılması. | Anlatım, Soru-Cevap |
| 6. Hafta | Ses uyumları: Ünlü uyumu, ünsüz uyumu, uygulama. | Anlatım, Tartışma |
| 7. Hafta | Ses olayları: Ünlü düşmesi, ünlü türemesi, ünlü birleşmesi, incelme, kalınlaşma, daralma, genişleme, yuvarlaklaşma, düzleşme, kısalma, uzama. | Anlatım |
| 8. Hafta | Ses olayları: Ünlü düşmesi, ünlü türemesi, ünlü birleşmesi, incelme, kalınlaşma, daralma, genişleme, yuvarlaklaşma, düzleşme, kısalma, uzama. | Anlatım |
| 9. Hafta | Ünsüz türemesi, ünsüz düşmesi, yer değiştirme, benzeşme. | Araştırma, Anlatım |
| 10. Hafta | Aykırılaşma, büzüşme, gerilme | Anlatım, Soru-Cevap |
| 11. Hafta | Türkçe kelimelerde başlıca ses değişmeleri. | Sunum (Hazırlık), Anlatım |
| 12. Hafta | Türkçe kelimelerde başlıca ses değişmeleri, uygulama. | Sunum (Hazırlık), Anlatım |
| 13. Hafta | Türkçe kelimelerde başlıca ses değişmeleri, uygulama. | Anlatım |
| 14. Hafta | Türkçe kelimelerde başlıca ses değişmeleri, uygulama. | Anlatım |
| No | Program Yeterlilikleri | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Türk dilini yapı ve şekil bilgisi bakımından inceleyerek doğru ve anlaşılır bir şekilde kullanma becerisine ulaşır. | ✔ | |||||
| 2 | Türk dili ve edebiyatının metinlerini başlangıcından günümüze kadar edebî ve filolojik açıdan değerlendirir. | ✔ | |||||
| 3 | Tarihî ve modern metinlerin yorumlanabilmesi için gerekli olan teorik ve pratik altyapıya sahip olur. | ✔ | |||||
| 4 | Bir metnin nasıl çözümleneceği konusunda düşünme, eleştirme ve fikir yürütme yeteneğini geliştirir. | ✔ | |||||
| 5 | Türk dili ve edebiyatı alanında akademik düzeyde bireysel ve takım olarak araştırma yapabilmenin temel bilgi ve becerilerini kazanır. | ✔ | |||||
| 6 | Bilişim teknolojilerini kullanarak Türk dili ve edebiyatı alanında bilgi oluşturma, düzenleme, saklama, sunma ve paylaşma becerilerine sahip olur. | ✔ | |||||
| 7 | Tarihî ve çağdaş Türk lehçelerinin alfabelerini bilir ve bu alfabelerle yazılmış metinleri Türkiye Türkçesine aktararak filolojik incelemeler yapar. | ✔ | |||||
| 8 | Bilimsel ahlâk ve sorumluluk bilinci kazanır ve eleştirel düşüncelerini yapıcı bir biçimde açıklama güvenini kazanır. | ✔ | |||||
| 9 | Türk dili ve edebiyatı alanında edindiği bilgi ve becerileri, sosyal bilimlerin diğer alanlarıyla ortak yürütülen çalışmalarda kullanır. | ✔ | |||||
| Program Yeterlilik | DK1 | DK2 | DK3 | DK4 | DK5 | DK6 | DK7 | DK8 | DK9 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| PY1 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PY2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PY3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PY4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PY5 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PY6 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| PY7 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| PY8 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PY9 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| Ders Kitabı veya Notu | Ders Kitabı veya Ders Notu bulunmamaktadır. |
|---|---|
| Diğer Kaynaklar |
|
| Güz Dönemi | |||
| Sorumlu Personel | Grup | Değerlendirme Yöntemi | Yüzde |
|---|---|---|---|
| Doç. Dr. MEHMET HAZAR | Vize | 30,00 | |
| Doç. Dr. MEHMET HAZAR | Final | 70,00 | |
| Toplam | 100,00 | ||
| AKTS / İş Yükü Tablosu | Sayısı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |
|---|---|---|---|---|
|
Ders İçi |
Ders Saati (14 Hafta) | 14 | 2 | 28 |
|
Ders Dışı |
Ödev | 2 | 8 | 16 |
| Ön Hazırlık, Pekiştirme Çalışmaları | 1 | 10 | 10 | |
| Araştırma | 1 | 10 | 10 | |
| Diğer Faaliyetler | 1 | 10,5 | 10,5 | |
|
Sınavlar |
Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final | 1 | 1 | 1 | |
| Toplam İş Yükü | 76,5 | |||
| *AKTS = (Toplam İş Yükü) / 25,5 | Dersin AKTS Kredisi | 3,0 | ||
