Rapor Tarihi: 26.04.2026 20:58
| Ders Adı | Kodu | Dili | Türü | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Moleküler Biyoloji | ECZ102 | Türkçe | Zorunlu | 2. Yarıyıl | 2 + 0 | 2,0 | 3,0 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Verilişi | Yüz Yüze Eğitim |
| Dersin Koordinatörü | Doç. Dr. Demet ERDÖNMEZ |
| Dersi Veren(ler) | Doç. Dr. Demet ERDÖNMEZ (Bahar) |
| Dersin Amacı | Moleküler Biyoloji dersi, eczacılık öğrencilerine canlı sistemlerin moleküler düzeyde işleyişini kavratmayı ve bu bilgiyi ilaç etki mekanizmaları, hastalık patogenezleri ve modern tedavi yaklaşımları ile ilişkilendirebilme yetkinliği kazandırmayı hedeflemektedir. |
| Dersin İçeriği | 1 Moleküler Biyolojiye Giriş ve Eczacılıktaki Yeri: Moleküler biyoloji, canlılığın temel moleküler mekanizmalarını inceleyen bilim dalıdır. DNA'nın çift sarmal yapısının keşfi (Watson ve Crick, 1953) ve "santral dogma" (DNA → RNA → Protein) kavramı bu disiplinin temel taşlarıdır. Eczacılık açısından moleküler biyoloji, ilaçların etki mekanizmalarını anlamak için vazgeçilmezdir: Çoğu ilaç, reseptörler, enzimler veya iyon kanalları gibi proteinleri hedef alır. Örneğin, beta-blokerler adrenerjik reseptörlere bağlanarak hipertansiyonu tedavi eder. Ayrıca hastalıkların moleküler temeli (örneğin, kanserde onkogenlerin aktivasyonu, Alzheimer'da amiloid plaklar) ilaç geliştirme süreçlerine yol gösterir. Bu ders kapsamında, yapay zeka uygulamaları (AlphaFold gibi) ve biyoteknolojik ilaçlar (monoklonal antikorlar, mRNA aşıları) gibi güncel konulara da temel oluşturulacaktır. 2 Hücrenin Yapı Taşları: Proteinler ve Nükleik Asitler: DNA (deoksiribonükleik asit) genetik bilgiyi depolarken, RNA (ribonükleik asit) bu bilginin proteinlere dönüşmesinde aracılık yapar. Proteinler ise hücrede yapısal (kolajen), katalitik (enzimler) ve düzenleyici (hormonlar, reseptörler) roller üstlenir. Nükleik asit dizilimleri (A, T, G, C / A, U, G, C) genetik kodu oluşturur; üçlü kodonlar amino asitleri belirler. Amino asitlerin peptid bağlarıyla bağlanması sonucu oluşan proteinler, doğru üç boyutlu yapıya katlanmak zorundadır. Protein katlanmasındaki hatalar (örneğin prion hastalıkları, Alzheimer, Parkinson) ciddi patolojilere yol açar. Eczacılıkta protein yapısı, ilaç hedefi olarak büyük önem taşır; örneğin kinaz inhibitörleri (imatinib) kanser tedavisinde spesifik proteinlere bağlanarak etki gösterir. 3 Bilginin Kopyalanması: DNA Replikasyonu ve Onarımı: DNA replikasyonu, hücre bölünmesi sırasında genetik bilginin kopyalanmasını sağlar. Bu süreçte DNA polimeraz, helikaz ve ligaz gibi enzimler görev alır. Replikasyonun başlangıç noktaları, prokaryot ve ökaryotlarda farklılık gösterir. DNA, radyasyon, kimyasallar veya replikasyon hataları sonucu sürekli hasar görür; hücre, baz kesip çıkarma (BER), nükleotit kesip çıkarma (NER) ve yanlış eşleşme onarımı (MMR) gibi mekanizmalarla bu hasarları onarır. Onarım sistemlerindeki defektler (örneğin BRCA1/2 mutasyonları) meme ve over kanseri riskini artırır. Kanser kemoterapisinde kullanılan bazı ilaçlar (sisplatin, doksorubisin) DNA'ya hasar vererek hızlı bölünen tümör hücrelerini öldürürken, PARP inhibitörleri (olaparib) onarım defekti olan kanser hücrelerini hedef alır. 4 Genetik Bilginin Akışı I: Transkripsiyon: Transkripsiyon, DNA kalıbından RNA sentezlenmesidir. RNA polimeraz enzimi, promotör bölgelere bağlanarak genlerin kopyalanmasını başlatır. Ökaryotlarda transkripsiyon sonucu sentezlenen pre-mRNA, 5' şapka eklenmesi, 3' poliadenilasyon ve intronların çıkarılması (splicing) ile olgun mRNA'ya dönüşür. Splicing işlemi alternatif olarak gerçekleşebilir; böylece bir genden farklı protein izoformları üretilebilir. RNA metabolizması, günümüzde önemli bir ilaç hedefidir: mRNA aşıları (COVID-19'da kullanılan Pfizer/BioNTech ve Moderna aşıları) sentetik mRNA'yı hücreye taşıyarak antijen üretimini sağlar. Antisense oligonükleotitler (örneğin nusinersen, spinal musküler atrofi tedavisinde) ve siRNA tedavileri (patisiran, herediter transtiretin amiloidozunda) gen ifadesini baskılayarak etki gösterir. Transkripsiyon faktörleri de ilaç hedefi olarak araştırılmaktadır. 5 Genetik Bilginin Akışı II: Translasyon ve Protein Sentezi: Translasyon, mRNA'daki genetik kodun ribozomlarda proteine çevrilmesidir. tRNA'lar, uygun amino asitleri ribozoma taşır ve mRNA'daki kodonlarla eşleşir. Başlama, uzama ve sonlanma aşamalarından oluşan bu süreçte ribozomun alt birimleri (prokaryotlarda 30S ve 50S; ökaryotlarda 40S ve 60S) görev alır. Protein sentezi, birçok antibiyotiğin hedefidir: tetrasiklin (30S'e bağlanır), makrolidler (50S'e bağlanır) ve aminoglikozidler (30S'e bağlanarak okuma hatasına yol açar) bakteriyel translasyonu inhibe eder. Protein katlanması, şaperonlar yardımıyla gerçekleşir; yanlış katlanma sonucu oluşan agregatlar Alzheimer (amiloid beta), Parkinson (alfa-sinüklein) gibi nörodejeneratif hastalıkların patogenezinde rol oynar. 6 Gen İfadesinin Düzenlenmesi ve Epigenetik Gen ifadesi, hücrenin çevresel sinyallere yanıt olarak hangi genlerin ne düzeyde çalışacağını belirlemesidir. Prokaryotlarda lac operonu (laktoz varlığında genlerin açılması) klasik bir örnektir. Ökaryotlarda düzenleme daha karmaşıktır: transkripsiyon faktörleri, enhancer'lar, susturucular ve kromatin yapısı gen ifadesini kontrol eder. Epigenetik, DNA dizisinde değişiklik olmaksızın gen ifadesindeki kalıtsal değişiklikleri inceler. DNA metilasyonu (genellikle susturucu) ve histon modifikasyonları (asetilasyon aktifleştirir, metilasyon bağlama göre değişir) temel mekanizmalardır. Epigenetik değişiklikler kanser, diyabet ve nörolojik hastalıklarla ilişkilidir. Kanser tedavisinde kullanılan DNA metiltransferaz inhibitörleri (azasitidin, desitabin) ve histon deasetilaz (HDAC) inhibitörleri (vorinostat) epigenetik ilaçlara örnektir. Çevresel faktörlerin (beslenme, stres, toksinler) epigenetik miras bırakabileceği de gösterilmiştir. 7 Rekombinant DNA Teknolojisi ve İlaç Üretimi Rekombinant DNA teknolojisi, farklı kaynaklardan DNA parçalarının birleştirilerek bir konakçı organizmada (bakteri, maya, memeli hücresi) çoğaltılmasını sağlar. Bu amaçla restriksiyon enzimleri (DNA'yı belirli bölgelerden keser) ve vektörler (plazmitler, virüsler) kullanılır. Polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ile belirli DNA bölgeleri çoğaltılabilir; DNA dizi analizi (Sanger yöntemi) ise nükleotit dizilimini belirler. Bu teknikler sayesinde insülin (E. coli'de üretilen ilk rekombinant ilaç), büyüme hormonu, eritropoietin (EPO) ve monoklonal antikorlar (rituksimab, trastuzumab) gibi biyoteknolojik ilaçlar geliştirilmiştir. Günümüzde biyobenzer ilaçlar (orijinal biyolojik ilaçların benzerleri) da yaygınlaşmaktadır. 8 Yapay Zeka ve Moleküler Biyoloji Devrimi - 1 (AlphaFold): Proteinlerin üç boyutlu yapılarının belirlenmesi, işlevlerini anlamak ve ilaç tasarlamak için kritiktir. Deneysel yöntemler (X-ışını kristalografisi, kriyo-EM) zahmetli ve pahalıdır. DeepMind şirketinin geliştirdiği AlphaFold, derin öğrenme kullanarak bir proteinin amino asit dizisinden 3D yapısını yüksek doğrulukla tahmin edebilmektedir. 2024 Nobel Kimya Ödülü, AlphaFold'un yaratıcıları Demis Hassabis ve John Jumper'a verilmiştir. Bu yapay zeka modeli, büyük dil modellerine benzer şekilde, protein veritabanlarındaki evrimsel ilişkileri ve fiziksel kuralları öğrenir. AlphaFold sayesinde milyonlarca proteinin yapısı tahmin edilmiş, biyoloji ve ilaç geliştirme alanında devrim yaratılmıştır. 9 Yapay Zeka ve Moleküler Biyoloji Devrimi - 2 (AI'nın Sınırları ve İlaç Geliştirme): AlphaFold gibi modeller, proteinlerin statik yapılarını tahmin etmede başarılı olsa da, proteinlerin dinamik yapıları (moleküler yaylar, konformasyonel değişiklikler) ve protein-protein etkileşimleri gibi karmaşık sorunlar için yeni yaklaşımlar geliştirilmektedir. PIONEER gibi yapay zeka modelleri, mutasyonların protein işlevine etkilerini tahmin edebilmekte ve ilaç direnci mekanizmalarının aydınlatılmasına yardımcı olmaktadır. Ayrıca fizik tabanlı simülasyonlar (moleküler dinamik) ile yapay zeka modelleri birleştirilerek daha gerçekçi tahminler yapılmaktadır. AI, ilaç geliştirme sürecinde hedef doğrulama, sanal tarama (büyük molekül kütüphanelerinin taranması) ve ilaç yeniden konumlandırma (mevcut ilaçların yeni hastalıklarda kullanımı) gibi aşamalarda hız ve maliyet avantajı sağlamaktadır. 10 Yapay Zeka ile İlaç Geliştirme ve Gelecek Perspektifi: Yapay zeka, ilaç keşif sürecini kökten değiştirmektedir. Geleneksel yöntemlerle 10-15 yıl süren ve milyarlarca dolara mal olan ilaç geliştirme, AI sayesinde daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle gerçekleştirilebilir. AI destekli şirketler (örneğin Insilico Medicine) tarafından geliştirilen ilaç adayları klinik deneylere girmektedir. Eczacılık eğitiminde de yapay zeka uygulamalarına yer verilmesi, öğrencilerin bu alandaki gelişmeleri takip etmeleri açısından önemlidir. Önerilen kaynaklar: AlphaFold veritabanı, PubMed'de "artificial intelligence drug discovery" aramaları, Coursera/edX'teki AI dersleri. Gelecekte, tamamen AI tarafından tasarlanan ve üretilen ilaçların klinikte yer alması beklenmektedir. 11 Gelişmiş Moleküler Biyoloji Teknikleri ve Genomik: Yeni nesil dizileme (NGS) teknolojileri, tüm genomun veya transkriptomun hızlı ve ucuz bir şekilde dizilenmesini sağlar. Mikrodizin (mikroarray) ile binlerce genin ifade düzeyi eş zamanlı ölçülebilir. CRISPR-Cas9 (bakteriyel bağışıklık sisteminden uyarlanmış) belirli bir DNA bölgesinde kesim yaparak gen düzenlemesine olanak tanır; bu teknoloji ile genetik hastalıkların düzeltilmesi (örneğin orak hücre anemisi) için klinik deneyler yapılmaktadır. Farmakogenomik, bireylerin genetik farklılıklarının ilaç yanıtını nasıl etkilediğini inceler. Örneğin, warfarin dozu VKORC1 ve CYP2C9 genotiplerine göre ayarlanır; klopidogrel ise CYP2C19 enzim aktivesine bağlı olarak etkinlik gösterir. Bu bilgiler, kişiselleştirilmiş tıp (hassas tıp) yaklaşımının temelini oluşturur. Gen tedavisi, işlevsel olmayan bir genin yerine sağlıklı kopyasını veya düzenleyici unsurları aktararak hastalıkları tedavi etmeyi hedefler (örneğin, Luxturna - RPE65 mutasyonuna bağlı körlük tedavisi). 12 Kök Hücre Biyolojisi ve Rejeneratif Tıp: Kök hücreler, kendini yenileme ve farklı hücre tiplerine dönüşebilme (plastisite) yeteneğine sahip hücrelerdir. Embriyonik kök hücreler (pluripotent, tüm dokulara dönüşebilir), yetişkin kök hücreler (multipotent, belirli dokuya sınırlı; örneğin hematopoietik kök hücreler) ve indüklenmiş pluripotent kök hücreler (iPSC; yetişkin hücrelerin yeniden programlanmasıyla elde edilir) olarak sınıflandırılır. Kök hücreler, bulundukları özel mikroçevre olan "niş" içinde sinyallerle farklılaşmaya yönlendirilir. Rejeneratif tıp, hasarlı doku ve organları onarmak için kök hücreleri kullanır. Mezenkimal kök hücre tedavileri (örneğin, graft-versus-host hastalığı, osteoartrit) klinikte uygulanmaktadır. iPSC teknolojisi, hastaya özgü hücre modelleri oluşturarak ilaç testlerinde (örneğin, kardiyotoksisite taraması) kullanılır. Yapay zeka, kök hücre farklılaşmasını yönlendiren faktörleri öngörerek rejeneratif tıp uygulamalarını hızlandırabilir. 13 Sentetik Biyoloji ve Yeni Nesil Biyoterapötikler: Sentetik biyoloji, biyolojik sistemlerin mühendislik prensipleriyle tasarlanması ve inşa edilmesidir. "Biyolojik devreler" ve "standart biyolojik parçalar" (biobrick'ler) kullanılarak mikroorganizmalara yeni işlevler kazandırılır. Örneğin, bakteriler ilaç üreten fabrikalara dönüştürülebilir (artemisinin, opioidler). Gelişmiş gen düzenleme teknikleri olan base editing (DNA'da tek harf değişimi) ve prime editing (ara-bul-değiştir) CRISPR'ın daha hassas versiyonlarıdır. Hedefli protein degradasyonu (TPD) ve moleküler yapıştırıcılar (molecular glues), geleneksel inhibisyonla hedeflenemeyen ("ilaçlanamaz") proteinleri (örneğin transkripsiyon faktörleri) ortadan kaldırmayı amaçlar; bu alanda geliştirilen ilaçlar (örneğin, lenalidomid) klinikte kullanılmaktadır. CAR-T hücre tedavisi, hastanın T hücrelerinin genetik olarak modifiye edilerek kanser hücrelerini tanımasını sağlar; yeni nesil CAR-T uygulamaları otoimmün hastalıklara (lupus, multipl skleroz) yönelik klinik deneylerde umut vadedicidir. 14 Genel Tekrar ve Dönem Değerlendirmesi: Bu hafta, dönem boyunca işlenen tüm konular (hücre biyolojisi, biyomoleküller, replikasyon, transkripsiyon, translasyon, gen regülasyonu, epigenetik, rekombinant DNA, yapay zeka uygulamaları, genomik, kök hücre ve sentetik biyoloji) kapsamlı bir şekilde gözden geçirilecektir. Öğrencilerin konular arasında bağlantı kurması, eczacılık pratiğinde moleküler biyolojinin önemini kavraması hedeflenir. Dersin genel değerlendirmesi yapılacak, öğrenci soruları yanıtlanacaktır. Ayrıca, güncel moleküler biyoloji haberleri ve gelecekteki olası gelişmeler (yapay zeka, kişiselleştirilmiş tıp, sentetik biyoloji) üzerine tartışma ortamı oluşturulacaktır. |
| # | Öğrenme Kazanımı |
| 1 | Hücredeki genetik bilgi akışının (santral dogma) basamaklarını ve düzenlenme mekanizmalarını açıklar. |
| 2 | DNA hasarı, onarım mekanizmaları ve mutasyonların hastalıklarla ilişkisini yorumlar. |
| 3 | Protein sentezi, katlanması ve modifikasyonlarının ilaç hedefi olarak önemini kavrar. |
| 4 | Rekombinant protein ilaçlarının (insülin, büyüme hormonu, monoklonal antikorlar) üretim prensiplerini açıklar. |
| 5 | Epigenetik mekanizmaları ve epigenetik ilaçların etki prensiplerini tanımlar. |
| 6 | CRISPR-Cas9, kök hücre tedavileri ve gen terapilerinin temel prensiplerini ve eczacılıktaki potansiyel uygulamalarını sıralar. |
| 7 | Yapay zekanın (AlphaFold vb.) protein yapı tahmini ve ilaç geliştirme süreçlerindeki rolünü açıklar. |
| 8 | Farmakogenomik prensipleri çerçevesinde kişiselleştirilmiş tıp yaklaşımlarını yorumlar. |
| 9 | Sentetik biyoloji ve yeni nesil biyoterapötikler hakkında temel düzeyde bilgi sahibi olur. |
| Hafta | Konular/Uygulamalar | Yöntem |
|---|---|---|
| 1. Hafta | Moleküler Biyolojiye Giriş ve Eczacılıktaki Yeri (Temel Kavramlar: Moleküler biyolojinin tanımı, tarihçesi (DNA'nın keşfi, santral dogma). Eczacılık Bağlamı: İlaç hedeflerinin (reseptörler, enzimler) moleküler temeli. Hastalıkların moleküler mekanizmalarla açıklanması. Dersin ilerleyen haftalarında işlenecek güncel konulara (yapay zeka, biyoteknolojik ilaçlar) kısa bir giriş ) | Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 2. Hafta | Hücrenin Yapı Taşları: Proteinler ve Nükleik Asitler (Temel Kavramlar: DNA, RNA ve proteinlerin kimyasal yapıları ve hücredeki görevleri. Nükleik asit dizilimleri ve protein sentezi arasındaki ilişki. Amino asitler ve protein katlanmasının önemi. Protein yapısının ilaç hedefi olarak önemi) | Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Örnek Olay |
| 3. Hafta | Bilginin Kopyalanması: DNA Replikasyonu ve Onarımı (Temel Kavramlar: DNA'nın kendini eşleme mekanizması (replikasyon). DNA hasarları ve onarım mekanizmaları. Eczacılık Bağlantısı: Kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçların (kemoterapötikler) DNA sentezini veya onarımını hedef alması. DNA onarımındaki defektlerin hastalıklarla (örneğin kanser) ilişkisi) | Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 4. Hafta | Genetik Bilginin Akışı I: Transkripsiyon (Temel Kavramlar: DNA'dan RNA sentezi (transkripsiyon). mRNA'nın işlenmesi (splicing). RNA temelli ilaçlar (mRNA aşıları, antisense oligonükleotitler). Transkripsiyon faktörlerinin ilaç hedefi olarak potansiyeli.) | Sunum (Hazırlık), Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 5. Hafta | Genetik Bilginin Akışı II: Translasyon ve Protein Sentezi (Temel Kavramlar: mRNA'dan protein sentezi (translasyon). Ribozomların ve tRNA'nın rolü. Eczacılık Bağlantısı: Antibiyotiklerin çoğunun (tetrasiklin, makrolidler) bakterilerde protein sentezini hedef alması. Protein katlanması ve yanlış katlanma sonucu oluşan hastalıklar (Alzheimer, Parkinson) ) | Diğer Faaliyetler, Sunum (Hazırlık), Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 6. Hafta | Gen İfadesinin Düzenlenmesi ve Epigenetik (Temel Kavramlar: Genlerin nasıl açılıp kapandığı (lac operon, promotör bölgeler). Epigenetik mekanizmalar (DNA metilasyonu, histon modifikasyonları). Epigenetik ilaçlar (kanser tedavisinde kullanılan DNA metiltransferaz inhibitörleri). Çevrenin gen ifadesine etkisi.) | Sunum (Hazırlık), Anlatım, Örnek Olay |
| 7. Hafta | Rekombinant DNA Teknolojisi ve İlaç Üretimi (Temel ve Uygulamalı Konular: Rekombinant DNA teknolojisi, klonlama, PCR, DNA dizi analizi. Eczacılık Bağlantısı: Biyoteknolojik ilaçların (insülin, büyüme hormonu, monoklonal antikorlar) üretim prensipleri) | Sunum (Hazırlık), Soru-Cevap, Tartışma |
| 8. Hafta | Yapay Zeka ve Moleküler Biyoloji Devrimi - 1 (AlphaFold ve Protein Katlanması Problemi. 2024 Nobel Kimya Ödülü'nün AlphaFold'a verilmesi . Yapay zekanın (derin öğrenme) proteinlerin 3 boyutlu yapılarını tahmin etmedeki başarısı. Bu başarının temelindeki prensipler (büyük dil modelleri ve biyoloji)) | Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 9. Hafta | Yapay Zeka ve Moleküler Biyoloji Devrimi - 2 (AI'nın Sınırları ve İlaç Geliştirmeye Etkisi. Proteinlerin dinamik yapıları (moleküler yaylar) ve ilaç direnci . Yapay zeka modellerinin (PIONEER gibi) protein-protein etkileşimlerini ve mutasyonların etkilerini tahmin etmedeki yeni rolleri. Fizik tabanlı simülasyonlar ve yapay zekanın birlikte kullanımı ) | Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Gösterip Yaptırma |
| 10. Hafta | Yapay Zeka ile İlaç Geliştirme ve Gelecek Perspektifi (Yapay zekanın ilaç keşif sürecini nasıl hızlandırdığı (hedef bulma, sanal tarama, ilaç yeniden konumlandırma). Eczacılık eğitiminde yapay zeka uygulamalarına giriş . Öğrencilerin bu alandaki gelişmeleri takip etmeleri için kaynak önerileri.) | Sunum (Hazırlık), Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Gözlem, Gösterip Yaptırma |
| 11. Hafta | Gelişmiş Moleküler Biyoloji Teknikleri ve Genomik ( Yeni Nesil Teknikler: Yeni Nesil Dizileme (NGS), Mikrodizin, CRISPR-Cas9 genom düzenleme. Farmakogenomik / Farmakogenetik. Hassas Tıp (Kişiselleştirilmiş Tıp): Bireyin genetik yapısına göre ilaç seçimi (Warfarin, Klopidogrel örnekleri). Gen tedavisi yaklaşımları) | Sunum (Hazırlık), Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 12. Hafta | Kök Hücre Biyolojisi ve Rejeneratif Tıp (Kök hücre tipleri (embriyonik, yetişkin, indüklenmiş pluripotent kök hücreler - iPSC). Kök hücrelerin farklılaşması ve nişi. Rejeneratif tıp uygulamaları (doku mühendisliği, hücresel tedaviler). Klinik Uygulamalar: Mezenkimal kök hücre tedavileri, iPSC tabanlı hastalık modelleri ve ilaç testleri. Yapay zeka ile kök hücre farklılaşmasının öngörülmesi.) | Sunum (Hazırlık), Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 13. Hafta | Sentetik Biyoloji ve Yeni Nesil Biyoterapötikler (Sentetik biyolojinin temelleri (biyolojik devreler, standart parçalar). Gelişmiş gen düzenleme: Prime editing, base editing. İlaç Tasarımında Devrim: Canlı ilaç fabrikaları (mikroorganizmalarla ilaç üretimi). Hedefli protein degradasyonu (TPD) ve "ilaçlanamaz" hedefler. Otoimmün hastalıklarda yeni nesil CAR-T uygulamaları.) | Anlatım, Soru-Cevap, Gösterip Yaptırma |
| 14. Hafta | Genel Anlatım ve Değerlendirme | Ön Hazırlık, Pekiştirme Çalışmaları, Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| No | Program Yeterlilikleri | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Eczacılık lisans programını tamamlayarak elde ettiği bilgi ve becerileri; mevcut yasalar, yönetmelikler ve mevzuat doğrultusunda, etik ve deontolojik kurallar çerçevesinde gerektiğinde inisiyatif alarak mesleğin uygulama alanlarında kullanır. | ✔ | |||||
| 2 | İlaç etkin ve yardımcı maddelerinin, farmasötik preparatların ve tıbbi ürünlerin fiziksel ve kimyasal yapısı, sentezi, mikrobiyolojik ve toksikolojik analizleri, etkileri, yapı-etki ilişkileri, tasarım ve geliştirilmeleri, terapötik doz tayini ile farmakokinetik ve farmakodinamik özellikleri konusunda yeterli bilgi ve uygulama becerisine sahiptir. | ✔ | |||||
| 3 | Yaşam boyu öğrenmeyi benimseyerek eczacılık meslek uygulamaları, bilim, teknoloji, çağdaş düşünce ve davranış boyutunda güncel bilgilere teknolojik araçlar, veri tabanları ve bilgi kaynaklarını kullanarak takip eder. Bu bilgileri geliştirir, derinleştirir, değerlendirir ve toplum yararına olacak şekilde kullanır | ✔ | |||||
| 4 | Doğal kaynaklı veya sentetik etken madde içeren farmasötik, radyofarmasötik, biyoteknolojik, nanoteknolojik ve kozmetik/ kozmesötik ürünlerin hazırlanması, üretimi, kalite güvencesi ile kontrolü, biyoyararlanım ve biyoeşdeğerlilikleri, ruhsatlandırma ve patent çalışmaları, tedarik zincirinin yönetimi ve topluma sunulması süreçlerinde aktif rol alır. | ||||||
| 5 | Farmakovijilans uygulamalarında aktif görev alır; advers etki raporlama sistemini kullanır; güvenli ilaç kullanımını sağlamak üzere risk yönetimine ve denetimine katkıda bulunur. | ✔ | |||||
| 6 | İlaç güvenliliği ile ilgili farkındalığı artırmak üzere hastayı, hasta yakını ve diğer sağlık profesyonellerini bilgilendirir. | ✔ | |||||
| 7 | Majistral ilaçların hazırlanması, orijinal veya jenerik tüm müstahzar ve tıbbi ürünlerin kullanımları ve mevzuatı ile ilgili yeterli bilgiye sahiptir. | ✔ | |||||
| 8 | Akılcı ilaç kullanımı çerçevesinde ilaçların en uygun şekilde kullanımını sağlamak ve teşvik etmek amacıyla hastaya reçetesindeki ilaçların endikasyonları, uygulama yolu ve geçimsizlikleri, klinik laboratuvar sonuçlarının değerlendirilmesi hakkında bilgiye sahiptir | ✔ | |||||
| 9 | Gıda takviyesi, nutrasötikler, kozmetik/kozmesötikler, OTC vb. ürünler hakkında topluma pratik ve faydalı bilgi verilmesi konusunda yeterlilik sahibidir. | ✔ | |||||
| 10 | Eczacılık meslek bilgilerini farmasötik bakım ve klinik eczacılık uygulamaları çerçevesinde farklı disiplinlerden gelen bilgilerle bütünleştirip geliştirir. | ✔ | |||||
| 11 | Toplumun sağlık düzeyinin ve yaşam kalitesinin yükseltilmesi için ilgili yasal otoriteler, hekimler ve sağlık personeliyle, ilaç endüstrisi ve diğer paydaşlar ile etkin iletişim kurabilir, alanla ilgili sorunlara öneri ve çözüm getirebilir. | ✔ | |||||
| 12 | Kronik hastalıklar ve diğer amaçlarla kullanılan tıbbi cihazların özellikleri, kullanım alanları, üretimleri, kalite güvencesi, mevzuatı ve yasal düzenlemeleri hakkında bilgi sahibidir. | ✔ | |||||
| 13 | İlaç ve medikal ürünlerin tedariği ve sunumunda rol alır, akılcı ve güvenli kullanımı konusunda hastaya danışmanlık hizmeti verir. | ✔ | |||||
| 14 | En az bir yabancı dili kullanarak eczacılık uygulama alanlarındaki bilgi ve gelişmeleri izleyebilme, hastalar ve meslektaşları ile iletişim kurabilme, ulusal ve/veya uluslararası etkinliklere ve projelere katılarak sözlü ve yazılı olarak kendini ifade edebilme yeterliliğine sahiptir. | ✔ | |||||
| 15 | Eczacılık meslek uygulama alanlarının gerektirdiği çeşitli teknolojik araçlar, bilgi kaynakları, yazılımlar ve yapay zeka destekli teknolojiler konusunda yeterli bilgi ve uygulama becerilerine sahiptir. | ✔ | |||||
| 16 | Birinci basamak sağlık hizmeti sunan bir sağlık profesyoneli olarak, hasta kayıtlarını yöneterek sağlıklı yaşam danışmanlığı yapar; sağlıklı yaşamı teşvik eder ve halk sağlığını korumak için mesleki sorumluklarını yerine getirir. | ✔ | |||||
| 17 | Sorumluluğu altında çalışanların iş güvenliğine dikkat eder ve bir proje çerçevesinde gelişimlerine yönelik mesleki eğitimlerini planlar, yönetir ve süreci izleyip değerlendirir. | ✔ | |||||
| 18 | İlaç ve sağlık yönetimi ile ilgili eczacılık mesleği ve uygulama alanlarının geliştirilmesi süreçlerinde görev alır; araştırma ve geliştirme faaliyetlerini bilimsel ve etik ilkelere uygun biçimde yürütür; verileri analiz eder, değerlendirir, yorumlar ve uygular. | ✔ | |||||
| 19 | Kalite yönetimi ve süreçlerine uygun olarak mesleki aktivite ve uygulamalarını etkin ve güvenli şekilde belgeleyerek kalite yönetimi süreçlerine katılır. | ✔ | |||||
| 20 | Tavır, tutum, davranışları ve profesyonel kimliği ile meslektaşlarına rol model ve topluma örnek olur. | ✔ | |||||
| 21 | Biyolojik sistemlerin anatomisi, immunolojisi, fizyolojisi, fizyopatolojisi ve biyokimyası hakkında bilgi sahibidir. İnsan sağlığını etkileyen bilişsel durumlar ve davranışlar, mental ve fiziksel hastalıklar, semptom ve tedavileri hakkındaki temel kavramları bilir ve ilişkilendirir. | ✔ | |||||
| Program Yeterlilik | DK1 | DK2 | DK3 | DK4 | DK5 | DK6 | DK7 | DK8 | DK9 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| PY1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| PY2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PY3 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PY4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| PY5 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY6 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY7 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY8 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| PY9 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY10 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY11 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY12 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| PY13 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY14 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY15 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PY16 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY17 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY18 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY19 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY20 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PY21 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| Ders Kitabı veya Notu | Ders Kitabı veya Ders Notu bulunmamaktadır. |
|---|---|
| Diğer Kaynaklar |
|
| Bahar Dönemi | |||
| Sorumlu Personel | Grup | Değerlendirme Yöntemi | Yüzde |
|---|---|---|---|
| Doç. Dr. Demet ERDÖNMEZ | Vize | 40,00 | |
| Doç. Dr. Demet ERDÖNMEZ | Final | 60,00 | |
| Toplam | 100,00 | ||
| AKTS / İş Yükü Tablosu | Sayısı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |
|---|---|---|---|---|
|
Sınavlar |
Ara Sınav | 1 | 11,5 | 11,5 |
| Ödev | 1 | 8 | 8 | |
| Ödev Hazırlık | 1 | 10 | 10 | |
| Final | 1 | 19 | 19 | |
| Sınıf İçi Etkinlik | 14 | 2 | 28 | |
| Toplam İş Yükü | 76,5 | |||
| *AKTS = (Toplam İş Yükü) / 25,5 | Dersin AKTS Kredisi | 3,0 | ||
