Rapor Tarihi: 11.04.2026 16:26
| Ders Adı | Kodu | Dili | Türü | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Osmanlıda Düşünce ve Felsefe | FDB 535 | Türkçe | Zorunlu | 3 + 0 | 3,0 | 6,0 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Dersin Seviyesi | Lisansüstü |
| Dersin Verilişi | Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Sunum, Problem Çözme, Seminer, Ödev. |
| Dersin Koordinatörü | Arş. Gör. ÖMER SİNA TEKİN |
| Dersi Veren(ler) | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, mantık tarihinin kurucu ve klasikleşmiş metinlerini doğrudan birincil kaynaklardan okuyarak öğrencilerin kavramsal analiz ve analitik düşünme becerilerini geliştirmektir. Aristoteles geleneğinden İslam dünyasına intikal eden ve Fârâbî, İbn Sînâ, Gazzâlî, Ebherî ve Kâtibî gibi düşünürlerce telif edilen metinlerin incelenmesiyle, öğrencilerin klasik mantık terminolojisine ve akıl yürütme yöntemlerine hâkim olmaları hedeflenmektedir. |
| Dersin İçeriği | Bu derste klasik mantık literatürünün temel eserleri üzerinden metin tahlilleri yapılmaktadır. Porphyrios'un İsagoci'si (Eisagoge), Aristoteles'in Kategoriler ve Yorum Üzerine adlı eserleri (veya Fârâbî'deki karşılıkları), İbn Sînâ'nın el-İşârât'ının mantık bölümü, Gazzâlî'nin Mi'yâru'l-İlm'i ve medrese geleneğinin temel ders kitapları olan Ebherî'nin İsagoci'si ile Kâtibî'nin eş-Şemsiyye'si gibi metinlerden seçili bölümler okunur. Kavramlar, önermeler, kıyas ve burhan bahisleri doğrudan bu kaynakların özgün dili ve terminolojisi üzerinden tartışılır. |
| # | Öğrenme Kazanımı |
| 1 | Klasik mantığın kurucu metinlerini okur, anlar ve temel terminolojiyi tanımlar. |
| 2 | Beş tümel, kategoriler, önermeler ve kıyas gibi kavramları birincil kaynaklar üzerinden analiz eder. |
| 3 | Farklı mantıkçıların (örn. Aristoteles, Fârâbî, İbn Sînâ) kavramsal yaklaşımlarını ve yöntemlerini karşılaştırır. |
| 4 | Mantık kurallarının felsefi ve teolojik argümanlardaki (kelâm ve usûl) pratik uygulamalarını metinler üzerinden değerlendirir. |
| 5 | Klasik metinlerin tahlili yoluyla eleştirel düşünme, tutarlı akıl yürütme ve metin şerh etme becerilerini geliştirir. |
| Hafta | Konular/Uygulamalar | Yöntem |
|---|---|---|
| 1. Hafta | Klasik Mantık Literatürüne Giriş ve Metin Okuma Metodolojisi | Araştırma |
| 2. Hafta | Porphyrios / Porphyry: İsagoci (Eisagoge / Giriş) Okumaları | Ön Hazırlık, Pekiştirme Çalışmaları, Araştırma |
| 3. Hafta | Aristoteles / Fârâbî: Kategoriler (Makûlât) Metin Tahlili | Araştırma, Diğer Faaliyetler |
| 4. Hafta | Aristoteles / Fârâbî: Yorum Üzerine (el-İbâre / Peri Hermeneias) | Araştırma, Diğer Faaliyetler |
| 5. Hafta | İbn Sînâ / Avicenna: el-İşârât ve't-Tenbîhât (Mantık) I - Kavramlar ve Tanım | Ön Hazırlık, Pekiştirme Çalışmaları, Araştırma |
| 6. Hafta | İbn Sînâ / Avicenna: el-İşârât ve't-Tenbîhât (Mantık) II - Önermeler | Araştırma, Diğer Faaliyetler |
| 7. Hafta | İbn Sînâ / Avicenna: el-İşârât ve't-Tenbîhât (Mantık) III - Kıyas Teorisi | Araştırma, Sunum (Hazırlık) |
| 8. Hafta | Gazzâlî / Al-Ghazali: Mi'yâru'l-İlm (İlimlerin Ölçütü) Okumaları I | Araştırma, Diğer Faaliyetler |
| 9. Hafta | Gazzâlî / Al-Ghazali: Mi'yâru'l-İlm Okumaları II - Burhan ve Kıyas Uygulamaları | Araştırma, Diğer Faaliyetler |
| 10. Hafta | Esîrüddîn el-Ebherî: İsagoci (Mantığa Giriş) Metin Tahlili I | Araştırma, Diğer Faaliyetler |
| 11. Hafta | Esîrüddîn el-Ebherî: İsagoci Metin Tahlili II | Araştırma, Diğer Faaliyetler |
| 12. Hafta | Necmeddîn el-Kâtibî: eş-Şemsiyye Metinlerinden Seçme Okumalar | Araştırma, Diğer Faaliyetler |
| 13. Hafta | Mantığın İslami İlimlerde (Kelâm ve Fıkıh Usûlü) Kullanımına Dair Metin Örnekleri | Araştırma, Diğer Faaliyetler |
| 14. Hafta | Ders konularının genel değerlendirilmesi ve seminer sunumlarının tartışılması | Araştırma, Diğer Faaliyetler |
| No | Program Yeterlilikleri | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | PY1: Lisans döneminde elde ettiği bilgilere dayanarak, FDB alanında bilgisini uzmanlık düzeyinde geliştirmek. | ✔ | |||||
| 2 | PY2: FDB'ye ilişkin araştırmalarda konu seçiminden, araştırmanın sonuçlanmasına ve kamuoyuna sunulmasına kadar devam eden süreçte mesleki etik kurallarına uyarak, bireysel ve toplumsal sorumluluk bilincine göre hareket etme becerisini kazanmak. | ✔ | |||||
| 3 | PY3: FDB alanında temel bilgi ve yaklaşımları öğrenmek, alana ait bilgileri fert ve toplum yararına kullanma becerisini elde etmek. | ✔ | |||||
| 4 | PY4: FDB alanına ilişkin tarihi bilgilerin yanında, alanıyla ilgili aktüel gelişmeleri takip ederek ülkemiz şartları açısından değerlendirebilme yeteneğini kazanmak. | ✔ | |||||
| 5 | PY5: FDB alanında üretilen bilgi ve becerileri tenkitçi bir yaklaşımla değerlendirip yorumlayabilme becerisine sahip olmak. | ✔ | |||||
| 6 | PY6: FDB alanında kazandığı nosyonu din hizmetleri ve din eğitimi alanında kullanabilecek bir beceriyi sahip olmak. | ✔ | |||||
| 7 | PY7: Akademik alanıyla ilgili bilgi kaynaklarına ulaşabilme, bunları inceleyip değerlendirebilme ve ele aldığı problemlerin çözümünde kullanabilme becerisini kazanmak. | ✔ | |||||
| 8 | PY8: FDB nosyonundan yararlanarak, günümüzde karşılaşılan bireysel ve toplumsal problemler içim çözüm önerileri sunabilecek bir beceriye sahip olmak. | ✔ | |||||
| Program Yeterlilik | DK1 | DK2 | DK3 | DK4 | DK5 |
|---|---|---|---|---|---|
| PY1 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PY2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PY3 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PY4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PY5 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PY6 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PY7 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PY8 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| Ders Kitabı veya Notu | Ders Kitabı veya Ders Notu bulunmamaktadır. |
|---|---|
| Diğer Kaynaklar |
|
| AKTS / İş Yükü Tablosu | Sayısı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |
|---|---|---|---|---|
|
Ders İçi |
Ders Saati (14 Hafta) | 14 | 2 | 28 |
|
Ders Dışı |
Ödev | 6 | 6 | 36 |
| Ön Hazırlık, Pekiştirme Çalışmaları | 6 | 6 | 36 | |
| Araştırma | 6 | 6 | 36 | |
| Sunum (Hazırlık) | 2 | 4 | 8 | |
| Diğer Faaliyetler | 1 | 3 | 3 | |
|
Sınavlar |
Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Ödev | 1 | 2 | 2 | |
| Final | 1 | 2 | 2 | |
| Toplam İş Yükü | 153 | |||
| *AKTS = (Toplam İş Yükü) / 25,5 | Dersin AKTS Kredisi | 6,0 | ||
