Rapor Tarihi: 07.03.2026 12:48
| Ders Adı | Kodu | Dili | Türü | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Scada Sistemleri | KOT2024 | Türkçe | Zorunlu | 4. Yarıyıl | 3 + 1 | 4,0 | 5,0 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Dersin Seviyesi | Ön Lisans |
| Dersin Verilişi | Yüz Yüze |
| Dersin Koordinatörü | Öğr. Gör. Hasan AKAN |
| Dersi Veren(ler) | Öğr. Gör. Hasan AKAN (Bahar) |
| Dersin Amacı | Endüstride, özellikle imalat sektöründe kullanılan Bilgisayarla veri toplama, kayıt ve kontrol tekniklerini kavrayabilme. Güncel bir “Veri Toplama ve Kontrol Yazılımı” nı (SCADA) kullanabilme. |
| Dersin İçeriği | Bilgisayarlı Kontrol yaklaşımları, Scada sistemlerine ihtiyaç duyulmasının sebepleri, Bilgisayarlı veri toplamanın aşamaları, Scada sisteminin temel bileşenleri, MTU, RTU ve haberleşme modülleri. Scada yazılımın(WinCC) kurulumu ve donanım ayarları, Scada yazılım projesinin oluşturulmarı, etiket ve PLC adreslerinin tanımlanması, Etkileşim HMI arayüz oluşturulması, Arşivleme ve Alarm ayarlarının yapılması. |
| # | Öğrenme Kazanımı |
| 1 | Bilgisayarlı Veri toplama ve kontrol için gerekli temel yazılım ve donanımı tanıyabilir. |
| 2 | Güncel bir SCADA programının konfigürasyonunu yapar ve bir bütün olarak kontrol sistemlerinde kullanabilir. |
| 3 | Kullanılan SCADA programının farklı marka PLC’ler ile iletişim kurmasını sağlar. |
| Hafta | Konular/Uygulamalar | Yöntem |
|---|---|---|
| 1. Hafta | Endüstride bilgisayarlı veri toplama ve kontrolün gelişim süreci ve endsütriyel kontrol evreleri: analog kontrol, elektronik kontrol, doğrudan bilgisayarlı kontrol, süpervizör kontrol, dağıtık kontrol, programlı kontrol ve entegre kontrol yaklaşımları. | |
| 2. Hafta | Bilgisayarla veri toplama ve kontrola olan endüstriyel ihtiyaçlar, PLC ve SCADA ile ilgili temel kavramlar, Bilgisayarlı Veri Toplama ve Kontrol (SCADA) programlarının tanımı, scada yazılımlarının uygulama alanları. | |
| 3. Hafta | Bilgisayar ile veri toplamanın temel kavramları ve aşamaları: analog ve sayısal işaretler, veri edinim donanım ve yazılımları, haberleşme protokolleri (RS-232, RS-485). | |
| 4. Hafta | Bilgisayarlı Veri Toplama ve Kontrol yazılımlarının avantaj ve dezavantajlar, PLC-SCADA arasında olması gereken donanımlar(haberleşme modülleri), Scada sisteminin yapısı: RTU, MTU ve haberleşme ağı tanımları. | |
| 5. Hafta | SCADA sisteminin temel elemanları: RTU' ların donanımsal özellikleri, çalışması ve yerine getirebileceği görevler. PLC'lerin RTU olarak kullanılması, bilgisayarlı RTU yapıları. MTU' ların özellikleri, görevleri, kullanılan yazılımlar ve donanımlar. Merkezi kontrol odaları ve bileşenleri. | |
| 6. Hafta | SIEMENS-WINCC demo SCADA programının tanıtılması. WINCC programının kurulumu, gerekli donanım tanımları ve programın ana ekran bileşenlerinin açıklanması. | |
| 7. Hafta | WİNCC de örnek bir uygulamanın gösterilmesi. Bir scada proje dosyasının oluşturulması. PLC sürücülerinin porjeye tanıtılması. Etiket ve gruplarının tanımlanması. Projede iç ve dış etiketlerin oluşturularak gruplanması, etiketlere PLC adreslerinin atanması. | |
| 8. Hafta | SCADA ekranı için süreç resimlerinin oluşturulacağı grafik tasarımcısının incelenmesi ve bir süreç resminin hazırlanması. SCADA ekranında farklı izleme sayfaları oluşturarak bir buton aracılığı ile bu sayfalar arasında geçişlerin yapılması. | |
| 9. Hafta | Bir butonla PLC ye kontrol komutu gönderilmesi. Scada ekranında hazırlanan süreç resimlerinin hareketlendirilmesi ve süreç değişkenlerine atanması yolu ile sürecin ekrandan takibi. | |
| 10. Hafta | Vize | |
| 11. Hafta | Tank seviyesinin görüntülenmesi uygulaması. Scada ekranında I/O alanı oluşturulması, projenin aktfileştirlmesi ve Wincc etiket simülatörünün kullanımı. | |
| 12. Hafta | Projede arşiv oluşturulması ve zamanlayıcı kurulumu. | |
| 13. Hafta | Scada ekranında gerçek zamanlı trend pencerelerinin oluşturulması. Scada ekranında çizelgelerin oluşturulması ve süreç değişkenlerinin bu tablolara kayıt edilmesi. | |
| 14. Hafta | Wincc de Alarm mesajlarının oluşturulması ve görünüm ayarları ile limit değerlerin belirlenmesi. Wincc rapor tasarımcısı ve süreç ile ilgili raporların alınması, yazdırma parametrelerinin ayarlanması. | |
| 15. Hafta | Final |
| No | Program Yeterlilikleri | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Orta öğretimde kazanmış olduğu mesleki yeterlilikler üzerine uygulama ile desteklenen bir alanda bilgi/beceriye sahip olabilmeli | ✔ | |||||
| 2 | Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi ile ilgili edindiği kuramsal bilgilerini kullanabilmeli | ✔ | |||||
| 3 | Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi ile ilgili pratik uygulamalarda gereken teorik bilgileri, el ve/veya düşünsel becerileri kullanabilmeli | ✔ | |||||
| 4 | Kontrol ve Otomasyon Teknolojisinde bağımsız olarak öğrendiklerini uygulayabilmeli | ✔ | |||||
| 5 | Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi ile ilgili çalışmalarda öngörülemeyen problemleri belirleyebilmeli ve çözüm üretebilmeli | ✔ | |||||
| 7 | Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği bilincinde olmalı ve bunu gerçekleştirebilmeli | ✔ | |||||
| 11 | Mesleki özgüvene sahibi olabilmeli | ✔ | |||||
| 12 | Alanının gerektirdiği düzeyde bilgisayar yazılımı ile birlikte bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanmak, bilgisayar destekli etkinlikleri uygular | ✔ | |||||
| Program Yeterlilik | DK1 | DK2 | DK3 |
|---|---|---|---|
| PY1 | 4 | 4 | 4 |
| PY2 | 3 | 3 | 3 |
| PY3 | 4 | 4 | 4 |
| PY4 | 4 | 4 | 4 |
| PY5 | 4 | 4 | 4 |
| PY7 | 4 | 4 | 4 |
| PY11 | 4 | 4 | 4 |
| PY12 | 4 | 4 | 4 |
| Ders Kitabı veya Notu | Ders Kitabı veya Ders Notu bulunmamaktadır. |
|---|---|
| Diğer Kaynaklar |
|
| Bahar Dönemi | |||
| Sorumlu Personel | Grup | Değerlendirme Yöntemi | Yüzde |
|---|---|---|---|
| Öğr. Gör. Hasan AKAN | Ödev | 15,00 | |
| Öğr. Gör. Hasan AKAN | Uyg. | 20,00 | |
| Öğr. Gör. Hasan AKAN | Vize | 25,00 | |
| Öğr. Gör. Hasan AKAN | Final | 40,00 | |
| Toplam | 100,00 | ||
| AKTS / İş Yükü Tablosu | Sayısı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |
|---|---|---|---|---|
|
Ders İçi |
Ders Saati (14 Hafta) | 14 | 4 | 56 |
|
Ders Dışı |
Ön Hazırlık, Pekiştirme Çalışmaları | 1 | 5 | 5 |
| Araştırma | 1 | 5 | 5 | |
|
Sınavlar |
Ara Sınav 1 | 1 | 15 | 15 |
| Ödev 1 | 1 | 16,5 | 16,5 | |
| Final | 1 | 20 | 20 | |
| Uygulama DS | 5 | 2 | 10 | |
| Toplam İş Yükü | 127,5 | |||
| *AKTS = (Toplam İş Yükü) / 25,5 | Dersin AKTS Kredisi | 5,0 | ||
