Eğitim Öğretim Bilgi Sistemi

Ders Bilgileri

TDB1121 - Türk Dili I

Rapor Tarihi: 06.03.2026 11:24

Ders Bilgileri

Ders Adı	Kodu	Dili	Türü	Yarıyıl	T+U Saat	Kredi	AKTS
Türk Dili I	TDB1121	Türkçe	Zorunlu	1. Yarıyıl	2 + 0	2,0	2,0

Ön Koşul Dersleri
Dersin Seviyesi	Ön Lisans
Dersin Verilişi	Yüz-yüze
Dersin Koordinatörü
Dersi Veren(ler)
Dersin Amacı	Dilin fert ve millet hayatındaki önemini ve Türk dilinin yapısal özelliklerini kavratmak, Türkçenin tarihî dönemlerini öğretmek; Türkçenin ses ve şekil yapısını kavratıp öğrencinin dinlediklerini, okuduklarını, gördüklerini ve düşündüklerini hem söz hem de yazı ile planlı, etkili ve akıcı bir şekilde ifade etme yeteneklerini geliştirmek.
Dersin İçeriği	Dilin tanımı ve doğuşu, dilin nitelikleri; dil türleri; dil inceleme türleri, yeryüzündeki dillerin tasnifi; Türk dilinin dünya dilleri arasındaki yeri; Türk dilinin temel özellikleri; Türk yazı dilinin tarihî özellikleri; dil bilgisi.

Ders Öğrenme Kazanımları

#	Öğrenme Kazanımı
1	Dilin tanımını bilir, dilin sosyal bir kurum olarak millet hayatındaki yeri ve önemi hakkında fikir sahibi olur, dil-kültür ve dil-düşünce arasındaki bağı fark eder.
2	Türk dilinin dünya dilleri arasındaki yerini öğrenir, Türkçenin zenginliklerini ve inceliklerini fark eder, Türk dilinin diğer dillerden farkını bilir.
3	Türk dilinin gelişmesi ve tarihî devirleri hakkında bilgi sahibi olur.
4	Türk dilinin bugünkü durumu ve yayılma alanları hakkında bilgi sahibi olur.
5	Türkçenin ses özelliklerini ve kurallarını kavrar, bu kuralların yazılı anlatımda nasıl kullanılacağını bilir.
6	Türkçenin yapı özellikleri hakkında bilgi sahibi olur
7	Çevresindeki dil kirliliğine yol açan kelimelerin dil üzerindeki etkilerini hesaplar, kültürün dil üzerindeki etkisini fark eder.

Ders Planı (Haftalık Konular)

Hafta	Konular/Uygulamalar	Yöntem
1. Hafta	Dilin tanımı ve nitelikleri, dillerin doğuşuna dair varsayımlar
2. Hafta	Dilin toplum, kültür-millet üzerindeki etkisi; düşünce, duygu ve iletişimle olan ilgisi
3. Hafta	Sözlü ve Yazılı Dil, Filoloji-Gramer-Linguistik, bir dilin geliş(me)mişliğini belirleyen etkenler
4. Hafta	Dünya dillerinin yapı ve köken bakımından tasnifi, “Türk Dili”nin dünya dilleri arasındaki yeri ve özellikleri
5. Hafta	Türkçenin tarihsel gelişimi; Eski Türkçenin (KöktürkçeUygurca) incelenmesi
6. Hafta	Türkçenin tarihsel gelişimi; Orta Türkçenin (Karahanlıca-Harezmce-Kıpçakça-Çağatayca-Eski Anadolu Türkçesi) incelenmesi
7. Hafta	Türkçenin tarihsel gelişimi; Yeni Türkçenin (ÇağataycaOsmanlıca-Türkiye Türkçesi) incelenmesi
8. Hafta	Günümüz dünyasında yazı dili olarak kullanılan Türkçenin kolları ve yayılma alanları, Türkçede günümüze kadar kullanılan belli başlı alfabeler
9. Hafta	ARA SINAV
10. Hafta	Dilde sadeleşme, Cumhuriyet sonrası Türkiye Türkçesini sadeleştirme çalışmaları, Türkçenin bugünkü sorunları
11. Hafta	Ses bilgisi, ses olaylarının tanımı ve mahiyeti, Türkçe kelimelerde görülen başlıca ses olayları: ses türemesi, ses düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz sertleşmesi, ünlü daralması, ulama vb.
12. Hafta	Türkçe kelimelerdeki başlıca ses özellikleri ve Türkçede başlıca kelime üretme yolları
13. Hafta	Türkçenin diğer dillerle olan tarihî ilişkisi, diller arası alışverişin kanalı, dillerin birbirinden alıntıladığı unsurlar, alıntı kelimeler ve türleri
14. Hafta	Kök çeşitleri, ek çeşitleri, yapılarına göre sözcükler (basit-türemiş-bileşik)

*Ara sınav ve final sınav tarihleri 14 haftalık ders işleyiş planında belirtilmemiştir. Ara sınav ve final sınav tarihleri Üniversitemiz Senatosu kararı ile akademik takvimde belirtilen tarihlerde yapılmaktadır.

Ders - Program Yeterlilikleri İlişkileri

No	Program Yeterlilikleri	Katkı Düzeyi
No	Program Yeterlilikleri	1	2	3	4	5
10	Etik değerlere uyarak kalite yönetimini işletmelerde uygulamak ve girişimde bulunabilmek				✔
11	Bilişim teknolojileri ile etkili iletişim kurmak ve mesleki bilgilerini geliştirmek			✔

Dersin Öğrenme Kazanımlarının Program Yeterlilikleri İle İlişkisi

Program Yeterlilik	DK1	DK2	DK3	DK4	DK5	DK6	DK7
PY10	4	4	4	4	4	4	4
PY11	3	3	3	3	3	3	3

Kaynaklar

Ders Kitabı veya Notu	Doküman : yardımcı not
Diğer Kaynaklar	[1] YAZIM KILAVUZU; TDK Yayınları, Ankara, 2006. [2] TÜRKÇE SÖZLÜK; TDK Yayınları, Ankara, 2005. [3] AĞCA, Hüseyin: Türk Dili, Ankara, 2001, Gündüz Eğitim ve Yayıncılık, 270. [4] KORKMAZ, Zeynep, GÜLENSOY, Tuncer, ERCĐLASUN, Ahmet B.; TÜRK DĐLĐ VE KOMPOZĐSYON BĐLGĐLERĐ, Yargı Yay., Ankara, 2001. [5] ERGĐN, Muharrem: TÜRK DĐL BĐLGĐSĐ, Bayrak Yay., Đstanbul, 1999. [6] GÜLENSOY, Tuncer: TÜRKÇE EL KĐTABI, Akçağ Yayınları, Ankara, 2005. [7] ÖZKAN, Mustafa: YÜKSEK ÖĞRETĐMDE TÜRK DĐLĐ YAZILI VE SÖZLÜ ANLATIM, Filiz Kitabevi, Đstanbul, 2001. [8] YAVUZ, Kemal; YETĐŞ, Kâzım; BĐRĐNCĐ, Nejat: ÜNĐVERSĐTE TÜRK DĐLĐ VE KOMPOZĐSYON DERSLERĐ, Bayrak Yayınları, Đstanbul, 2001. [9] ERDOĞAN, Ergün: TÜRK DĐLĐ VE KOMPOZĐSYON BĐLGĐLERĐ, Trabzon, 2004, Dilara Yayınevi, 238. [10] UÇAR, Đlhan: ĐLETĐŞĐM BEDEN DĐLĐ VE SUNUM TEKNĐKLERĐ, Cantekin Matbaacılık, Ankara, 2007.) [11] DOĞAN, Đsmail: TÜRK DĐLĐ, Rize, Akademi Yayınevi, 233. [12] ĐNCE, Yılmaz vd.: TÜRK DĐLĐ VE KOMPOZĐSYON BĐLGĐLERĐ, Trabzon, 2003, Dilara Yayınevi ve Matbaacılık, 288. [13] SARICA, Salih; GÜNDÜZ, Mustafa: GÜZEL KONUŞMA YAZMA, Đstanbul, 1997, Fil Yayınevi, 443. [14] ÖZKAN, Fahri: TÜRK DĐLĐ VE KOMPOZĐSYON BĐLGĐLERĐ, Murathan Yayıncılık, Trabzon, 2009. [15] SAĞOL, Gülden [ed.] vd.:TÜRK DĐLĐ KĐTABI, Đstanbul 2006, 317 s., Duyap. [16] SERTKAYA, Osman Fikri: “Atatürk ve Türk Dili”, TÜRK DĐLĐ: Ankara 2001, II. C., 599. S., 549-563 s. [17] KORKMAZ, Zeynep: “Yazılı Devirlerdeki Gelişmelere Göre Eski Türkçenin Yaşı”, TDAY-Belleten 1989: Ankara 1994, 353-370. s., TDK Yay.: 553. [18] Bu ve benzeri Türk dili kaynaklarının yardımıyla DÜ Türk Dili Okutmanlarınca hazırlanan TÜRK DĐLĐ I ders notu.

AKTS / İş Yükü Tablosu

AKTS / İş Yükü Tablosu		Sayısı	Süresi (Saat)	Toplam İş Yükü (Saat)
Ders İçi	Ders Saati (14 Hafta)	14	2	28
Sınavlar	Ara Sınav 1	1	8	8
Sınavlar	Final	1	15	15
Toplam İş Yükü				51
*AKTS = (Toplam İş Yükü) / 25,5		Dersin AKTS Kredisi		25.5 2,0